115. Âişe radıyallahu
anhâ şöyle dedi:
Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem kuşluk namazını dört rek`at
kılar, Allah'ın dilediği kadar da artırırdı.
Müslim, Müsâfirîn 78, 79
Bir sonraki hadisle birlikte açıklanacaktır.
116. Ümmü Hânî Fâhite Binti Ebû Tâlib radıyallahu
anhâ şöyle dedi:
Mekke'nin fethedildiği yıl Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'i
ziyarete gittim. O sırada yıkanıyordu. Yıkanması bitince sekiz
rek`at namaz kıldı. Vakit kuşluk zamanıydı.
Buhârî, Teheccüd 31; Müslim, Hayz 71, Müsâfirîn
81. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Tatavvu 12; Tirmizî, Vitir 15; Nesâî,
Tahâret 143; İbni Mâce, İkâmet 187
Açıklamalar
Yukarıdaki hadislerin ilk ikisinde Resûlullah Efendimiz kuşluk
namazının iki rek`at kılınmasını tavsiye etmekte, üçüncü hadiste
Hz. Âişe, onun bu namazı genellikle dört rek`at, bazan daha fazla
kıldığını belirtmekte, dördüncü hadiste ise Peygamber Efendimiz'in
amcası Ebû Tâlib'in kızı Ümmü Hânî, Resûl-i Muhterem Efendimiz'i
kuşluk vakti sekiz rek`at namaz kılarken gördüğünü, hatta bazı
rivayetlere göre bu namazı çabucak kıldığını söylemektedir. Kuşluk
namazının iki, dört ve sekiz rek`at olarak kılınmasına bakarak,
bizim bu namazı kaç rek`at kılmamız gerektiği sorulabilir.
İlk iki hadiste, bazı sevdiklerine ve ümmetine Peygamber Efendimiz'in
iki rek`at kuşluk namazı kılmayı tavsiye etmesi, bu namazın diğer
nâfile namazlar gibi iki rek`attan az olmayacağını göstermektedir.
Bununla beraber Efendimiz kuşluk namazını, Hz. Âişe'nin rivayetinde
gördüğümüz gibi dört rek`at kılmıştır. Hz. Âişe'den Peygamber
Efendimiz'in kuşluk namazıyla ilgili farklı rivayetler vardır.
Bu rivayetlerin bir kısmına göre Peygamber aleyhisselâm kuşluk
namazını sadece seferden döndüğü zaman kılmıştır (Müslim, Müsâfirîn
75, 76). Yine Âişe vâlidemizden gelen bir başka rivayete göre
ise, kendisi kuşluk namazı kılmakla beraber Resûlullah bu namazı
kılmamıştır (Buhârî, Teheccüd 32; Müslim, Müsâfirîn 77). Riyâzü's-sâlihîn
müellifi Nevevî Sahîh-i Müslim şerhinde, birbirine zıt gibi görünen
bu iki hadisi şöyle açıklamaktadır: Peygamber aleyhisselâm kuşluk
namazını faziletinden dolayı bazan kılar, bazan da ümmetine farz
olur endişesiyle kılmazdı. Ebû Saîd el-Hudrî'nin şu tesbiti de
bu yorumu desteklemektedir:
Peygamber aleyhisselâm kuşluk namazını bazan devamlı kılardı.
Biz, artık kuşluk namazını bırakmayacak, derdik. Bazan da hiç
kılmazdı. O zaman da, Resûlullah artık kuşluk namazı kılmaz derdik
(Tirmizî, Vitir 15).
Şu da unutulmamalıdır ki, Peygamber aleyhisselâm kuşluk vakti
genellikle evde olmazdı. Bu saatlerde hanımlarının yanında olsa
bile, Hz. Âişe'ye ancak sekiz, dokuz günde bir sıra gelebilirdi.
İşte bu sebeple Hz. Âişe Peygamber Efendimiz'in kuşluk namazı
kıldığını nâdiren görürdü. Resûl-i Ekrem'in kuşluk namazı kılmadığına
dair rivayetleri bir genelleme olarak değerlendirmek daha uygundur.
Nitekim ibadete düşkünlüğü ile bilinen büyük sahâbî Abdullah İbni
Ömer, kuşluk namazının sünnet olmadığını söylemekte, Peygamber
Efendimiz ile Hz. Ebû Bekir'in ve babası Hz. Ömer'in bu namazı
kılmadığını ileri sürmektedir. Peygamber Efendimiz'in ibadetleri
hakkında bize bilgi veren her sahâbî, şüphesiz bizzat gördüklerini
nakletmiştir. Yukarıda belirtildiği gibi kuşluk namazı hakkındaki
rivayetler, Allah'ın Resûlü'nün bu namazı her zaman kılmadığını,
kıldığı zaman da, o andaki meşguliyetine göre farklı sayılarda
kıldığını göstermektedir.
Fazla kuvvetli görülmeyen bir rivayete göre ise Resûl-i Ekrem
kuşluk namazını on iki rek`at kılmış, on iki rek`at kuşluk namazı
kılmanın sevabından bahsederek:
"Kim on iki rek`at kuşluk namazı kılarsa, Allah Teâlâ ona
cennette bir altın köşk yaptırır" buyurmuştur (Tirmizî, Vitir
15; İbni Mâce, İkâmet 187).
Bütün bu rivayetler bize gösteriyor ki, kuşluk namazı en az iki,
en fazla on iki rek`at olarak kılınabilir. Şüphesiz bu bir nâfile
ibadet olduğu için mutlaka kılma mecburiyeti yoktur. Peygamber
Efendimiz'in bu namazı az da olsa kılması, kuşluk namazını sünnet
(müstehap) saymaya yeterlidir. Durumu ve zamanı müsait olan bir
mü'min, iki, dört, altı, sekiz, on veya on iki rek'at kuşluk namazı
kılabilir.
Hadislerden Öğrendiklerimiz
1. Kuşluk namazı nâfile bir ibadettir. Kılan sevap kazanır.
2. Kuşluk namazını herkes vaktinin elverdiği ölçüde iki, dört,
altı, sekiz, on ve on iki rek`at kılabilir. Efendimiz bu namazı
çoğunlukla dört rek`at kılmakla beraber, bazan sekiz kılmış, bazan
da hiç kılmamıştır.
|
