125. İbni Ömer
radıyallahu anhümâ'dan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu
aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
"Biriniz cuma namazına gideceği zaman boy abdesti
alsın."
Buhârî, Cum`a 2, 5, 12; Müslim, Cum`a 1, 2, 4;
Tirmizî, Cum`a 3; Nesâî, Cum`a, 7, 25; İbni Mâce, İkâmet, 80
127 numaralı hadisle birlikte açıklanacaktır.
126. Ebû Saîd el-Hudrî radıyallahu anh'den rivayet
edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
"Her bâliğ olan kimseye cuma günü boy abdesti almak
gereklidir."
Buhârî, Ezan 161, Cum`a 2, 3, 12; Müslim, Cum`a
5, 7; Ebû Dâvûd, Tahâret 127; Nesâî, Cum`a 2, 6, 8, 11; İbni Mâce,
İkâmet 80
127 numaralı hadisle birlikte açıklanacaktır.
127. Semüre radıyallahu anh'den rivayet edildiğine
göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
"Her kim cuma günü abdest alırsa ne iyi eder; hele
boy abdesti alırsa, o daha iyidir."
Ebû Dâvûd, Tahâret 128; Tirmizî, Cum`a 5. Ayrıca
bk. Nesâî, Cum`a 9
Açıklamalar
Yukarıdaki üç hadiste, cuma namazına gitmeden önce boy abdesti
almanın (gusletmenin) önemi belirtilmektedir. Birinci hadiste
Resûlullah Efendimiz cuma namazına gidecek herkese boy abdesti
almayı tavsiye etmektedir. İkinci hadiste bu tavsiyeyi daha ileri
götürmekte ve erginlik çağına giren herkesin cuma namazına gitmeden
önce boy abdesti almasının gerekli (vâcip) olduğunu belirtmektedir.
Üçüncü hadiste ümmetini bu konuda fazla sıkıntıya sokmamak düşüncesiyle
olmalı ki, abdest almanın yeterli olduğunu, ama boy abdesti almanın
çok daha iyi olacağını söylemektedir.
Peygamber Efendimiz zamanındaki müslümanlar, kendi işini kendi
gören kimselerdi. Cuma namazı vaktine kadar işlerinde çalışır,
cuma vakti yaklaşınca işlerini bırakıp üzerlerindeki iş elbisesiyle
namaza gelirlerdi. Bu sebeple vücutları ağır kokardı. Peygamber
Efendimiz bunun üzerine ashâbına "Cuma günü yıkansanız" buyurdu (Buhârî, Cum`a 16, Büyû` 15; Müslim, Cum`a 6). Daha sonra
muhtelif hadislerinde bu mesele üzerinde durdu.
Hz. Ömer'in bu konudaki tavrı, cuma namazı için boy abdesti almanın
farz olmasa bile önemli bir dinî gelenek olduğunu göstermektedir.
Hilâfeti yıllarında birgün Hz. Ömer cuma hutbesi okurken Hz. Osman
mescidden içeri girdi. Onun cuma namazına vaktinde gelmemesini
doğru bulmayan Hz. Ömer, konuşmasını keserek namaza niçin vaktinde
gelmediğini sordu. Hz. Osman da o gün bir meşgalesi bulunduğunu,
evine döndüğü zaman ezan okunduğunu, vakit geçirmeden çabucak
abdest alıp geldiğini söyledi. Bunun üzerine Hz. Ömer "Resûlullah
sallallahu aleyhi ve sellem'in, biriniz cuma namazına gideceği
zaman boy abdesti alsın, buyurduğunu bildiğin halde sadece abdestle
yetindin öyle mi?" diye çıkıştı (Buhârî, Cum`a 2, 5; Müslim,
Cum`a 3, 4). Bu ihtarıyla Hz. Ömer hem cuma namazına geç kalınmaması
gerektiğini hatırlattı hem de namaza gelirken boy abdesti almanın
uygun olacağını anlattı. Şayet cuma namazı için boy abdesti almak
şart olsaydı Hz. Osman câmiye mutlaka guslederek gelirdi; gusletmeden
geldiğini öğrenen Hz. Ömer de onu mutlaka boy abdesti almak üzere
geri gönderirdi.
Cuma namazına gitmeden önce gusletmek konusundaki hadislerin tamamı
gözden geçirildiği zaman, cuma namazı için boy abdesti almanın
farz olmadığı anlaşılmakta, boy abdesti alarak cumaya gitmenin
ve böylece huzurlu bir havada namaz kılmanın insana büyük sevap
kazandıracağı ortaya çıkmaktadır. Cuma namazına yakın bir saatte
gusletmek, câmiye daha temiz bir şekilde gitmeyi sağlasa bile,
daha önce gusletmekte hiçbir sakınca yoktur.
Yine bu konudaki hadislerden anlaşılan bir diğer husus da boy
abdestinin cuma gününden dolayı değil, cuma namazına gidileceğinden
dolayı alınması gereğidir. Zira güzelce yıkanmadan, vücudundaki
kiri, yağı, pis kokuyu temizlemeden camiye giden kimsenin oradaki
müslümanları rahatsız edeceği şüphesizdir. Boy abdesti alarak
vücudunu temizleyen kimse, o günün müslümanlar için bir bayram
günü olduğunu dikkate almalı, kirli iş elbisesini çıkarmalı, temiz
elbisesini giyerek namaza gitmelidir. İş verenlerin bunu dikkate
alması, işçilerinin cuma namazına temiz bir şekilde gitmeleri
için gerekli imkân ve şartları hazırlamaları dinî bir görevdir.
Şüphesiz devletin de bu konu da gerekli imkânları hazırlaması
lâzımdır. Cuma namazı için boy abdesti alma tavsiyesinin, çeşitli
sebeplerle cuma namazına gidemeyen müslümanlar ile cuma namazına
gitmeyen hanımları kapsamadığı ise bellidir. 126 numaralı hadisin
diğer rivayetlerinde cuma namazına gitmeden önce boy abdesti aldıktan
başka dişleri temizlemek ve güzel koku sürünmek de tavsiye edilmektedir.
Ter kokusunu önemli ölçüde gidermeye yarayan güzel koku sürünme
meselesi bir sonraki hadiste ele alınacaktır.
Hadislerden Öğrendiklerimiz
1. Cuma namazı için sadece abdest almak yeterli olmakla beraber
boy abdesti almak sünnettir; dolayısıyla daha sevaptır.
2. Cuma günü müslümanların bayramıdır. Böyle değerli bir günde
ter kokan vücuduyla camiye giderek müslümanları rahatsız etmeye
kimsenin hakkı yoktur.
3. Ağır işlerde çalışan kimselerin cuma ibadetlerine tertemiz
gidebilmeleri için, iş verenler gerekli imkânları sağlamalıdır.
|
